İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkesine yönelik olası bir askeri operasyon tehdidine yanıt vererek, savaşın etkilerinin Ortadoğu’yu aşabileceği uyarısında bulundu. Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran’a yönelik yeni bir bombardıman emri vermeye çok yakın olduğunu belirtmişti. Ancak, saldırıyı son anda erteleyerek diplomasiye daha fazla zaman tanımak istediğini söyledi. ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının, ateşkesin ardından altı haftadır askıya alındığı ve müzakerelerin tıkandığı ifade edildi.
Tahran yönetimi, bu hafta ABD’ye yeni bir teklif sundu. Ancak bu şartların, Trump yönetiminin daha önce reddettiği taleplerle büyük ölçüde örtüştüğü belirtildi. Teklifler arasında Hürmüz Boğazı üzerindeki denetim, savaş tazminatları, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi gibi maddeler yer alıyor. İran Devrim Muhafızları, olası bir saldırı durumunda sadece bölgedeki Amerikan üslerinin değil, daha geniş hedeflerin de söz konusu olabileceğini vurguladı. Açıklamada, “İran’a yönelik saldırılar tekrarlanırsa, bölgesel savaş bu kez sınırları aşacaktır” ifadeleri kullanıldı.
Hürmüz Boğazı’nın savaşın başlamasından bu yana büyük ölçüde kapatıldığı ve yalnızca dost kabul edilen ülkelerin gemilerine sınırlı geçiş izni verildiği bildirildi. Bu durum, küresel enerji arzında ciddi aksaklıklara yol açtı. Son günlerde, yaklaşık 4 milyon varil petrol taşıyan Çin tankeri Hürmüz Boğazı’ndan geçti ve bu durum İran’ın Çin’e yönelik deniz trafiği kısıtlamalarını gevşetmeye hazır olduğuna dair bir işaret olarak değerlendirildi. Ayrıca, Güney Kore Dışişleri Bakanı bir Kore tankerinin İran ile iş birliği içinde boğazdan geçtiğini açıkladı. Ancak, geçen hafta Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı, savaş öncesi seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor.
ABD’de artan enerji fiyatları, Trump yönetimi üzerinde savaşı sona erdirme baskısını artırdı. Kasım ayında yapılacak Kongre seçimleri öncesinde, petrol ve akaryakıt fiyatlarındaki artışın Cumhuriyetçi Parti için siyasi risk oluşturduğu değerlendiriliyor. Trump, bir taraftan İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatabileceğini belirtirken, diğer taraftan barış anlaşmasının yakın olduğuna dair açıklamalar yapıyor. Başkan Yardımcısı JD Vance, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, müzakerelerde ilerleme sağlandığını belirterek “Oldukça iyi bir noktadayız” dedi.
Washington ile Tahran arasındaki belirsizlik, petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı, çarşamba sabahı yaklaşık yüzde 1,5 gerileyerek 110 doların hemen altına düştü. Ancak fiyatların geçtiğimiz haftalara göre yüksek seviyelerde seyrettiği gözlemleniyor. Uzmanlar, yatırımcıların ABD ile İran’ın ortak bir zemin bulup bulamayacağını dikkatle takip ettiğini belirtiyor.
